برنج ایرانی مرغوب صرفا یک ماده غذایی برای سیر شدن نیست، بلکه تجربه‌ای از عطر و طعم است. مشخصه اصلی که آن را از نمونه‌های خارجی متمایز می‌کند، عطر بی‌نظیر آن است که هنگام پخت در فضا می‌پیچد. پس از آن، طعم دلنشین و بافت نرم و لطیف آن است که حتی پس از سرد شدن نیز کیفیت خود را حفظ می‌کند. ویژگی مهم دیگر، «قد کشیدن» دانه‌ها پس از پخت است؛ به این معنی که طول هر دانه به طور قابل توجهی افزایش می‌یابد و ظاهری مجلسی و زیبا پیدا می‌کند. همچنین، پدیده «ری کردن» یا افزایش حجم برنج پس از پخت، نشان‌دهنده کیفیت و به‌صرفه بودن آن است. یک برنج اصیل ایرانی، دانه‌هایی یکدست، بدون شکستگی و بدون رنگ گچی یا کدر دارد و هنگام لمس کردن، چربی طبیعی و ملایمی روی دست باقی می‌گذارد.
بازار برنج ایرانی میزبان ارقام گوناگونی است که هرکدام در منطقه خاصی کشت شده و ویژگی‌های منحصر به فرد خود را دارند. شناخت این تفاوت‌ها اولین قدم برای یک انتخاب هوشمندانه است.
برنج طارم، که عمدتاً در استان مازندران و منطقه فریدون‌کنار کشت می‌شود، یکی از محبوب‌ترین و معطرترین ارقام برنج ایرانی است. این برنج طارمی به دلیل عطر فوق‌العاده و پخت عالی شهرت دارد. دانه‌های آن بلند و قلمی بوده و پس از پخت به خوبی قد می‌کشند. طارم خود به چند دسته تقسیم می‌شود:
برنج هاشمی، که خاستگاه آن استان گیلان است، بدون شک یکی از شناخته‌شده‌ترین و پرمصرف‌ترین برنج‌های ایرانی محسوب می‌شود. این برنج به دلیل قد کشیدن فوق‌العاده پس از پخت و نرم ماندن تا مدت طولانی، انتخابی ایده‌آل برای مجالس و مهمانی‌هاست. عطر برنج هاشمی نسبت به طارم ملایم‌تر است، اما طعم بسیار دلپذیری دارد. مقاومت نسبی این رقم در برابر آفات باعث شده تا در کشت آن از سموم کمتری استفاده شود که این خود یک مزیت بزرگ به شمار می‌رود.
اگر به دنبال یک برنج اشرافی و لوکس هستید، برنج صدری دم سیاه بهترین گزینه است. این برنج که بیشتر در استان گیلان، به‌ویژه در منطقه آستانه اشرفیه کشت می‌شود، به دلیل داشتن یک نقطه یا ریشک سیاه کوچک در انتهای شلتوک خود به این نام خوانده می‌شود. صدری دم سیاه دارای بالاترین میزان قد کشیدن در میان تمام ارقام ایرانی است و عطری بسیار خاص و منحصربه‌فرد دارد. به دلیل سختی در کشت و میزان محصول‌دهی کمتر، قیمت آن معمولاً بالاتر از سایر ارقام است و اغلب برای مناسبت‌های خاص استفاده می‌شود.
